Czym jest anabolizm i katabolizm?

Anabolizm i katabolizm to procesy, będące składową metabolizmu. Metabolizm to zespół wszystkich reakcji biochemicznych zachodzących w organizmie, dzięki którym dochodzi do użytecznych, niezbędnych procesów, umożliwiających m. in. rozmnażanie, wzrost czy właściwą odpowiedź organizmu na bodźce.

Czym się różni anabolizm od katabolizmu?

W procesach anabolicznych mamy do czynienia z wytwarzaniem bardzo złożonych związków ze związków prostych, np. proces powstawania białek z aminokwasów czy węglowodanów z węgla, wodoru i tlenu. Procesy kataboliczne są odwrotnością anabolicznych – powodują one rozpad związków złożonych na związki prostsze.

Do procesów anabolicznych organizm potrzebuje energii, w związku z czym procesy anaboliczne określa się czasem mianem “enodenergetycznych”. Z kolei procesy kataboliczne dostarczają organizmowi energii w wyniku redukcji związków organicznych, dlatego procesy kataboliczne nazywa się czasem “egzoenergetycznymi”. Procesy anaboliczne i kataboliczne są ściśle związane z ilością substancji energetycznych w komórkach mięśniowych. Im mniej energii (np. na skutek mało kalorycznej diety i nadmiernej aktywności fizycznej) tym większe ryzyko, że organizm – aby uzupełnić braki energii – będzie rozkładał związki złożone, w tym białko mięśniowe, i wykorzystywał je w procesach energetycznych (katabolizm mięśniowy). W trakcie wzmożonego wysiłku fizycznego i stosowania diety należy pamiętać, aby przyswajanymi składnikami odżywczymi i właściwą suplementacją gwarantować mięśniom ochronę przed procesami katabolicznymi.

Czy katabolizm mięśniowy jest zawsze zły?

Procesy kataboliczne, związane z rozpadem i niszczeniem, kojarzą się dla wielu jednoznacznie źle. Warto jednak pamiętać, że anabolizm i katabolizm to elementy jednego procesu metabolicznego, a bez uprzedniego zniszczenia starych komórek niemożliwa byłaby synteza i przyrost nowych białek.

Procesy katabolizmu mięśniowego są szczególnie ważne w okresie potreningowym. Podczas treningu w mięśniach gromadzą się metabolity i toksyny. Wraz z wysiłkiem fizycznym podnosi się poziom jednego z hormonów katabolicznych – kortyzolu – który w kilkanaście minut po treningu jest w stanie oczyścić mięśnie z nagromadzonych toksyn i szkodliwych produktów przemiany materii. Z tego też względu przyjmowanie suplementów hamujących katabolizm po treningu zalecane jest dopiero po ok. 20 minutach od zakończenia aktywności fizycznej.

W trakcie treningu następuje wzmożone niszczenie włókien mięśniowych. Przyjęcie po treningu suplementów hamujących katabolizm stymuluje regenerację potreningową mięśni i sprawia, że odbudowane włókna mięśniowe stają się grubsze i twardsze. Dodatkowo, niszczenie włókien mięśniowych w procesach katabolicznych aktywuje fazę anaboliczną – jest to tzw. zjawisko nadkompensacji, gdy uszkodzone włókna mięśniowe starają się zregenerować na tyle, by dorównać tym niezniszczonym. Włókna takie stają się mocniejsze i grubsze, a kolejne regenerujące się włókna mięśniowe starają się dorównać tym najmocniejszym. Jak widać procesy anaboliczne i antykataboliczne mogą się wzajemnie uzupełniać.

Hamowanie katabolizmu

BCAA G-Force Trec Nutrition 600g

Hamowanie procesów katabolicznych jest ważne zwłaszcza zaraz po przebudzeniu oraz na ok. 20 minut po treningu. Osoby trenujące na rozbudowanie masy mięśniowej i siły powinny stosować w tym celu zwłaszcza szybko wchłanialne BCAA oraz aminowkasy całodzienne, które dodatkowo wzmagają procesy anaboliczne. Dobrze jest wybierać suplementy z aminokwasami BCAA szybko przyswajalnymi, dostarczanymi w proporcji 2:1:1. Najlepszym rozwiązaniem będzie przyjmowanie BCAA z l-glutaminą – suplementem takim jest np. Trec BCAA G-Force czy OstroVit Anticat. Jeśli chodzi o suplementy z pełną pulą aminokwasów, dobrze jest wybierać aminokwasy pozyskane z hydrolizatów, bowiem szybko się wchłaniają i błyskawicznie hamują procesy kataboliczne. Suplementami takimi są np. Olimp Pro Amino Xplode Powder, powstały na bazie hydrolizatu białka serwatki, wzbogacony o dodatkową pulę wolnych aminokwasów, czy Gold-Beef Pro Amino Mega Tabs – aminokwasy pozyskane z hydrolizatu białka wołowego, idealne dla sportowców z nietolerancją laktozy.

Po treningu koniecznie trzeba dostarczyć nie tylko antykatabolicznych aminokwasów – ważne jest również efektywne uzupełnienie energii i elektrolitów, wspomagających regenerację glikogenu mięśniowego. Świetnie sprawdzą się tu podanie bezpośrednio po treningu odżywek węglowodanowych o wysokim indeksie glikemicznym, np. Dextrose Pro Trec Nutrition czy Carbomax Energy Power ActivLab.

Real Casein 100 Real Pharm 1800g Przed katabolizmem nocnym dobrze zabezpieczą nas białka kazeinowe, zwłaszcza te zawierające kazeinę micelarną. Odżywki zawierające białko kazeinowe wolno się trawią i przez wiele godzin uwalniają do krwiobiegu aminokwasy, chroniąc organizm przed procesami katabolicznymi. Dobrymi białkami na noc będzie czysta kazeina micelarna OstroVit Micellar Casein, Real Casein 100 czy Micellar Casein Hi-Tec Nutrition. Z matriksów łączących kazeinę micelarną z kazeinianem wapnia na uwagę zasługuje 100% Casein Complex Scitec Nutrition – jest to białko ekonomiczne i stosunkowo tanie.

Dla osób w okresie redukcji poleca się suplementację izolatami i hydrolizatami białka serwatkowego. Białko takie nie tylko dostarczy pełnej puli aminokwasów, w tym silnych aminokwasów antykatabolicznych, ale również będzie stymulowało syntezę nowych włókien mięśniowych. Jest to szczególnie ważne w przypadku, gdy dieta redukcyjna i wzmożony wysiłek fizyczny może prowadzić do deficytów energii i “zjadania” białek mięśniowych w procesach energetycznych. Dobrym białkiem hamującym katabolizm w okresie redukcji może być np. Instant WPI OstroVit czy 100% Whey Isolate Scitec Nutrition.

Napisz komentarz